در آن دیار و در میان مردمی که من بزرگ شدم، اصطلاح «خانه خراب» نکیه کلام مردها بود و آن را در گفتگوهای دوستانه و اغلب به شوخی، به زبان می آوردند: « خانه خراب چرا دیر کردی؟» تا آن جا که به یاد دارم، قصد و غرض سوء و منظور خاصی از ادای این دو کلمه نداشتند، با این همه اشاره به خرابی می‌کرد و از این کذشته، به باور آن ها جغد نیز شوم و نحس و نشانۀ ویرانی بود و در هر جا که این پرنده لانه می ساخت، ویران می شد. شاید به همین دلیل پس از نیم قرن هنوز اصطلاح خانه خراب در خاطر م مانده است. هر بار شاهد خراب کردن و کوبیدن خانه‌ای بودم، حتا اگر صاحب آن را ندیده بودم ونمی‌شناختم، حزنی ملایم به سراغ‌ام می‌آمد؛ هر بار در این شهر خانه‌ای می‌ساختند، اگر گذرم به آنسو می افتاد، بی اختیار پا سست می کردم و مدتی با احساسی خوشایند به تماشا می ایستادم و روزهای دیگر هنگام پیاده روی، راهم را به‌کنجکاوی کج می‌کردم، به‌سرکشی می‌رفتم تا پیشرفت کار ساختمان را از نزدیک می‌دیدم. باری، امروز صبج که از پنجرۀ آشپرخانه به کارگرهای ساختمانی و ماشین بتون ریزی و سیمانکاری آن ها نگاه می‌کردم، دوباره به یاد اصطلاح «خانه خراب» و عکسی افتادم که دوستی به تازگی از ایران فرستاده بود و نوشته بود: همراه دوستان به ده دولت آباد رفتیم تا خانه و زادگاه «شما» را می‌دیدیم. در آن تصویر چهارمرد، زیر آفتاب، روی یک قواره زمین صاف و پشت به دیوار شکسته ای ایستاده اند و اثری از خانه نیست، خانۀ ما را که گویا قرار بود تعمیر می‌کردند و زادگاه محمود دولت آبادی « نویسنده» را به یادگار نگه می‌داشتند، مرد اسلام پناهی صاحب شده بود و تا اثری از «کفار» باقی نماند، خراب کرده بود. آن مرد مؤمن و متدین خانه را کوبیده بود و من بیهوده به عکس خیره مانده بودم تا بام های گنبدی و بادگیر آشنا را می‌دیدم و کبوترهایم را روی هرۀ دیوار به‌یاد می‌آوردم. من در آن ده و آن خانه بزرگ شده بودم، آن خانه با گذشته با کودکی و دوران جره گی من گره خورده بود و خبر ویرانی آن مرا پریشان کرد. خانۀ دوم ما را اگر چه در زمان جنگ، جیره بندی و تنگدستی با خون جکر ساخته بودم، ولی بیش‌از یک سال و چند‌ماه زیر سقف آن زندگی نکرده بودم و مجبور به جلای وطن شده بودم، آری، به آن خانه در مُلک ری خو نگرفته بودم، شاید به همین دلیل وقتی دوستی نوشت خانۀ شما را کوبیدند و خراب کردند، یکه خوردم و از گذر بی رحمانۀ زمان و دیگر شدن «زمانه» به فکر فرو رفتم: «آه، عمرم گذشته است!» گیرم خبر خرابی آن خانه، به اندازۀ این عکس و زمین هموار مرا از رگ و ریشه تکان نداد. بی شک اگر این عکس و زمین هموار را نمی دیدم، به یاد مردم ولایت و تکیه کلام «خانه خراب» نمی افتادم و به خانه خرابی مردم نمی رسیدم: بی تردید این دو کلمه ریشه درگذشته ها و در تاریخ ما دارند. گوئی خانۀ رعیت، گارگر و مردم زحمتکش در طول تاریخ هرگز آباد نبوده‌است. در زمان حکومت شاهنشاه آریامهر بزرگ آرتشداران، من این خانه خرابی را در چهار گوشۀ ایران، از نزدیک، به چشم دیده بودم و شاهد ابتذال در همۀ عرصه ها، از جمله هنر بودم، گیرم در دوران حکومت ننگ و ادبار اسلامی مردم ما بیشتر از دورۀ «تمدن بزرگ» خانه خراب شده‌اند و به خاک سیاه نشسته‌اند و ابتذال گسترده تر و فراگیرتر شده است. آخوندها خرابکاری، خرافات، ابتذال، سیاهکاری و تباهی را به‌حدّی رسانده‌اند که جنایتکاران و سیاهرویان دیروزی، تاریخ را آشکارا و با وقاحت تحریف می کنند و خود را «رو سفید» نشان می‌دهند. بی خبر ار این‌که فقر؛ فساد و سیاهروزی مردم در زمان حکومت اسلامی و جنایت‌هائی که آخوندها دراین چهل و چند ساله مرتکب شده‌اند؛ سیاهروزی و فلاکت مردم ما را در زمان شاه و جنایت هائی که پدر و پسر طی شصت و هفت سال دیکتاتوری مرتکب شده‌اند، توجیه نمی‌کند. نه، جرم‌ها و جنایت‌های تاریخی مشمول مرور زمان نمی شوند. با اینهمه، دیریست شماری بال همت به کمر زده اند، به میدان آمده‌اند تا چهرۀ منحوس آن دیکتاتورها را با سرخاب و سفیداب بزک کنند و گربه را در چشم نسل جوان سمور بنمایانند. این جماعت با فرهنگ و ادبیات بازجوهای زمان شاه با حریف، با مخالفان سخن می‌گویند و اگر کسی در انتقاد شاهنشاهان لب از لب بردارد، اگر به تحریف و جعل تاریخ، به شیادی و فریبکاری آن‌ها اشاره‌ای بکند، به همان شیوه‌های شناخته شده متوسل می‌شوند، لب‌های او را با تهدید و ارعاب، با سوزن هتاکی، اتهام و فحاشی می‌دوزند. آری، این خاندان و اعوان و انصار آن‌ها اگر چه با داوری تاریخ و با انقلاب مردم از مسند قدرت به زیر کشیده شده اند و از اسب افتاده‌اند، ولی هنوز امیدوارند تا آب رفته را به جوی برگردانند و در این راه «هدف وسیله را توجیه می کند!!» دراین راه هر تمهید و ترفند و نیرنگی را، حتا همکاری با شیطان را، مجاز می‌دانند. سرنشینان این کشتی شکسته که هردم به سوئی کژ و مژ می‌شود، تا به‌ساحل نجات برسند و تا ج زرین را بربایند، در دریای طوفانی سیاست، به موی زن‌های هنرپیشه آویزان می‌شوند و حتا به دلقک‌های «دنیای هنر و ورزش!!!» و « نامداران و نام آوران!!» دخیل می بندند. زهی تلاش عبث! مردم ما در دوران شاه و شیخ خانه خراب شده‌اند، چهل و چهار سال پیش شاه را از مسند قدرت پائین کشیدند، دیر یا زود شیخ را نیز از مبنر خلافت پائین خواهند کشید و این‌بار با استفاده از تجربیات گذشته و با «خرد جمعی»، سرنوشتشان را خودشان رقم خواهند زد
